Chanh là loại cây ăn trái thích nghi rộng rãi ở nước ta. Trong chanh có nhiều thành phần phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của con người đặc biệt nhất là hàm lượng vitamin C rất cao. Ngoài ra, nhu cầu ăn uống ngày nay của con người cũng là một nguyên nhân làm cho nhu cầu tiêu thụ chanh hàng ngày ở nước ta là rất lớn. Để đáp ứng nhu cầu của tiêu thụ, nhiều vườn chanh được hình thành. Và vấn đề nâng cao năng suất cũng như chất lượng trái chanh là điều mà nhiều nhà vườn mong muốn.
Chanh không hạt đang trái
- Đất trồng
Như đã trình bày, chanh có khả năng thích nghi rộng mới môi trường sống nên việc chọn đất trồng chanh cũng không phải là yêu cầu quá khó. Chanh thích hợp với mọi loại đất chỉ cần đất không bị ngập úng và có nước tưới vào mùa khô là đủ. Nhưng để cây chanh phát triển tối ưu nhất thì nền đất tốt cũng là vấn đề được ưu tiên hơn. Đất phù hợp nhất là đất thịt tơi xốp, có nhiều mùn. Cần có biện pháp chống úng và chống hạn cho cây ngay từ lúc này.
2. Đào hố và mật độ
Hố trồng chanh tùy vào từng loại đất mà có kích thước đào khác nhau. Với những khu vườn có cấu trúc đất chặc, xấu như đất sỏi, đất thịt, đất bazan nên đào hố kích thước 60x60x60cm (dài x rộng x sâu); với những vườn có cấu trúc đất nhẹ, xốp như đất cát pha, đất bồi chỉ cần đào hố 50x50x40cm là được. Hố được đào xong nên cho phân chuồng hoai xuống trước. Thời gian ủ càng lâu càng tốt. Có thể thêm chế phẩm Trichoderma liều 3-5g/hố để thúc đẩy quá trình phân hủy xảy ra nhanh hơn đồng thời bảo vệ hệ rễ cho cây sau này. Nếu ủ có chế phẩm Trichoderma nên giữ ẩm hố bằng cách che tủ hoặc tưới nước vì nếu để khô sẽ làm nấm chết mất tác dụng của Trichoderma.
Khoảng cách hố khoảng 2.5×2.5 là vừa. Có thể thiết kế theo kiểu nanh sấu để tận dụng tốt ánh sáng lên cây sau này.
3. Giống và cách trồng
Giống chanh mang lại hiệu quả kinh tế cao hiện nay là giống chanh không hạt. Đây cũng là một dòng chanh tứ quý nhưng hơn ở điểm là trong trái không có hạt. Loại chanh này cho quả to, nước nhiều, thơm đặc trưng phù hợp với nhu cầu trong các món ăn cũng như đồ uống hàng ngày. Chanh không hạt có thể đạt đến năng suất 120-150kg/cây/năm. Do vậy nó đang là giống được ưa chuộng nhất hiện nay. Nguồn giống hiện tại vẫn là cây chiết. Loại này nhanh cho trái nhưng tuổi thọ về sau giảm đôi chút.
So với những loại cây khác thì chanh không hạt được chiết nhánh cần trồng nghiên gốc ngọn hướng bắc nam với 2 mục đích chính đó là tránh bị đổ ngã khi gió mùa và để cây phát triển thẳng đứng. Thường nhánh chanh chiết ra không phát triển lên nữa mà chủ yếu phát triển những chồi khác sau khi trồng.
4. Bón phân và chăm sóc
Về chế độ phân bón cho chanh không hạt cũng gồm 2 giai đoạn. Giai đoạn mới trồng cần cung cấp DAP lượng thấp 10-15g/gốc nhằm giúp cây nhanh ra rễ và thích nghi với môi trường mới. Giai đoạn sau tăng cường NPK để cây phát triển toàn diện.
Quan trọng nhất là chanh lúc thu hoạch, vì là chanh tứ quý nên có thể nói cây ra trái quanh năm. Vấn đề là khi cây đang nuôi trái thì đương nhiên khó có thể ra hoa được do năng lượng trong cây đang tập trung nuôi trái. Vì vậy, để các đợt trái được kéo dài nghĩa là để cho cây ra trái quanh năm bà con cần chú ý đến lượng phân bón cho cây. Điều này đặc biệt quan trọng và quyết định đến sản lượng thu hoạch. Với chanh không hạt thì bà con không cần chú ý đến khái niệm xử lý trái vụ (vì mỗi năm ra trái 4-5 lần) mà cần nhất là phân bón cho đủ để cây ra hoa, nuôi trái, phát triển và ra hoa. Chú trọng nhất là lượng lân và Kali cho cây. Đây là 2 yếu tố liên quan đến sinh trưởng và phát triển. Ngoài ra bà con cần bón Canxin đều hàng tháng để quá trình vận chuyển và hấp thụ bên trong cây diễn ra thường xuyên và cũng là yếu tố hạn chế bệnh tật trong vườn. Có thể tham khảo thêm về phân bón ở bài https://thienlyfarm.com/dinh-duong-voi-cay-trong/
5. Phòng và trị bệnh
Ngoài ra, công việc vệ sinh vườn cũng là khâu không thể thiếu. Với chanh bà con nên chú ý đến việc tỉa cành. Đây là công đoạn ảnh hưởng đến năng suất và dịch bệnh trong vườn. Thường xuyên kiểm tra bấm bỏ những cành già, yếu, hướng nội. Đây là những cành kém phát triển nên sẽ là khâu yếu nhất để các bệnh trên thân xâm nhập mà điển hình nhất là sâu đục thân (lợi ăn thân). Dọn sạch những cành này nghĩa là bà con đã dọn sạch nơi trú ngụ của các đối tượng gây hại nguy hiểm mà không cần dùng đến hóa chất.
Những tình trạng này cũng thường hay gặp ở cây chanh, bà con cần lưu ý:
Bệnh ghẻ: Do nấm Elsinoe fawcettii gây ra. Phun ngừa khi cây ra đọt non hoặc khi hoa rụng cánh 2/3 bằng thuốc gốc đồng như Copper Zinc 85 WP, Coc 85 WP với liều lượng 20-30g/8 lít. Phun thuốc Benlate 50 WP, liều dùng theo khuyến cáo trên bao bì.
* Bệnh thán thư: Do nấm Colletotrichum gloeosporioides gây ra. Nấm làm hại lá, hoa và quả, làm rụng quả non. Cần cắt tỉa và tiêu hủy các lá, cành, trái bị bệnh, vệ sinh vườn, tỉa tán thoáng, tránh để vườn ẩm thấp. Không nên tưới nước lên tán cây khi cây bị bệnh. Phun thuốc khi thấy bệnh xuất hiện bằng các loại thuốc sau: Mancozeb 80 WP, Copper B 75 WP, Benomyl 50 WP, Antracol 70 WP, Bavistin 50 FL, Daconil 75 WP, Ridomil MZ 72 WP… liều lượng liều dùng theo hướng dẫn nhà sản xuất.
* Bệnh thối gốc chảy nhựa: Do nấm Phytophthora spp. gây ra. Không nên tủ cỏ sát gốc vào mùa mưa. Dùng Copper Zinc 85 WP, Mancozeb 80 WP, Dithane M45 80 WP, Champion 77 WP pha đặc phết vào vết bệnh 7 ngày/lần. Hoặc để ngừa bệnh phết 2 lần/năm vào đầu và cuối mùa mưa. Phun thuốc khi bệnh gây hại cho cây Curzate M8 80 WP, Manzate 80 WP, Ridomil 72 WP, Metalaxyl 25 WP, Aliette 80 WP với liều lượng theo hướng dẫn nhà sản xuất
Nguyên tắc vẫn là phòng bệnh là chính, dọn vườn sạch, không có nơi trú ngụ của mầm bệnh nhất là những trái hư, cành thừa bỏ lung tung. Khi dùng thuốc hóa học bất kỳ loại nào, bà con cũng nên chú ý đến vấn đề an toàn với con người và môi trường xung quanh. Có thể trồng xen vài cây ổi, sả hay hoa vạn thọ sẽ góp phần đáng kể trong việc ngăn ngừa bệnh từ môi trường ngoài vào vườn.
Kính chúc bà con có những vụ mùa bội thu!
