Cây bưởi có tên khoa học là (Citrus maxima (Burm.) Merr.), thuộc chi Citrus, nhóm cam quýt, họ Rutaceae, là loại cây được trồng lâu đời và phân bố rộng khắp từ Bắc đến Nam Việt Nam.
Bưởi là loại trái cây có giá trị cao về mặt dinh dưỡng và y học. Trong 100g phần ăn được của quả bưởi chứa 59 calo năng lượng; nhiều chất khoáng như: Ca, P, Fe và nhiều loại vitamin như: vitamin A, vitamin B1, vitamin B2 và vitamin C. Bưởi giúp dễ tiêu hóa và lưu thông máu góp phần hỗ trợ sức khỏe con người.
Bưởi da xanh
Một số lưu ý khi xây dựng vườn bưởi như sau:
- Đất và mật độ trồng
Đất trồng bưởi thích hợp với những vùng có tầng đất sâu như đất bồi ven sông, đất thịt pha cát,… Nên đào hố rộng 80x80x80cm, cho nhiều phân chuồng hoặc phân hữu cơ hay lá cây khô mục nhằm tạo mùn và làm tơi xốp đất. Quy cách cây cách cây 4-5m.
Bón phân cho cây tùy từng giai đoạn mà có lịch bón và liều lượng khác nhau. Với giai đoạn cây mới trồng bà con nên dùng phân DAP tưới gốc để kích thích rễ cho cây đồng thời giúp cây cứng cáp hơn. Khi bắt đầu đẻ nhánh, bà con nên cân đối lượng NPK để đảm bảo cây phát triển cân đối. Cần chú trọng là các giai đoạn trước ra hoa và nuôi quả để tránh cây bị kiệt sức. Lượng phân bón lúc này tùy vào thể trạng cây.
2. Phòng trừ sâu bệnh:
Với cây có múi nói chung và cây bưởi da xanh nói riêng, bà con chú ý đến sâu vẽ bùa. Sâu vẽ bùa gây hại trên các chồi và lá non. Sâu non đục phá lá, ăn phần mô mềm giữa hai lớp biểu bì. Sâu đi tới đâu biểu bì phồng lên tới đó, vẽ thành những đường ngoằn ngoèo nên được gọi là vẽ bùa, các đường đục của sâu không bao giờ gặp nhau.
Các lá bị sâu vẽ bùa gây hại có thể bị co rúm lại và biến dạng, nhất là những lá non, làm giảm diện tích quang hợp và làm giảm khả năng sinh trưởng của các chồi non. Ngoài ra các đường đục của sâu vẽ bùa còn tạo điều kiện cho bệnh loét vi khuẩn xâm nhập, làm lá bị rụng. Nhưng với loài cây có múi thì lúc ra lá non đồng nghĩa với lúc ra hoa nên khi lá bị tổn thương hay bị rụng thì năng suất cây giảm đáng kể. Bà con có thể nuôi kiến vàng trên các vườn cây để trị đối tượng này; ngoài ra cũng có thể dùng các loại thuốc như
Imidacloprid (Confidor 100SL; …), Cypermethrin (Viserin 4.5EC;….) Abamectin (Vibamec 1.8EC, 3.6EC;…).
Bọ trĩ gây hại: Bọ trĩ trưởng thành đẻ trứng trong mô lá non, cành non hoặc trái non. Cả thành trùng và ấu trùng đều gây hại trên lá non, trái non. Chúng tập trung mặt dưới lá non, chích hút làm lá biến màu và cong queo. Trên trái non, bọ trĩ chích vào tế bào biểu bì tạo ra những mãng sẹo màu xám trên vỏ. Bọ trĩ gây hại phổ biến giai đoạn trái rất nhỏ (vừa rụng cánh hoa đến khi trái có đường kính khoảng 4cm). Trái bị bọ trĩ gây hại, vỏ trái bị da cám giống như triệu chứng nhện gây ra nhưng vết bị hại là một vòng tròn tập trung chung quanh lá đài vì chúng gây hại chủ yếu ở phía dưới lá đài lúc trái còn nhỏ nên khi trái phát triển lớn lên, vết sẹo sẽ lộ rõ. Nếu mật độ cao, bọ trĩ gây hại cả trên những trái lớn, làm giảm giá trị thương phẩm. Sau khi hoàn thành giai đoạn tuổi 2, một số ấu trùng sẽ rơi xuống đất để hóa nhộng, một số khác hóa nhộng trong khe nứt của cây hoặc trong các lá cuốn lại. Thiệt hại do bọ trĩ gây ra là không nhỏ tuy nhiên, chúng là loài dễ kháng thuốc nên bà con cần chú ý thay đổi thuốc trị bọ trĩ thường xuyên để có hiệu quả tốt. Một số loại thuốc thường dùng như : Vectimec, Regent, Confidor, SK Enpray ….
Ngoài ra, bà con cũng nên thường xuyên kiểm tra thân, cành để kịp thời xử lý vấn đề sâu dục thân. Bệnh ở lá và quả còn hay gặp thán thư nữa. Nhưng tình trạng này ít và đơn giản hơn. Bà con có thể dùng Mancozeb 80WP, Daconil 75WP, Antracol 70WP để phòng và trị bệnh.
3. Xử lý bưởi ra hoa cho quả vào dịp tết Nguyên Đán
Từ khi ra hoa cho đến khi thu hoạch trái của cây bưởi thường phải mất 7-8 tháng, vì thế muốn có trái thu hoạch vào thời gian nào thì chỉ việc tính ngược trở lại để quyết định thời gian xử lí là sẽ đạt kết quả theo ý muốn. Sau khi đã ấn định thời gian xử lí thì tiến hành lặt bỏ hết lá già ở phía dưới (lá già là những lá khi bóp thấy giòn), chỉ chừa lại những lá già ở phía trên ngọn và những lá non, lá bánh tẻ (cách làm này nếu được tiến hành vào mùa khô hoặc thời điểm gặp hạn trong mùa mưa thì sẽ cho kết quả cao hơn).
Sau khi lặt lá, bón cho mỗi cây (cây 4-5 tuổi) khoảng 01 kg phân NPK (loại 20-20- 15) rồi tưới nước giữ ẩm thường xuyên. Sau khi bón phân tưới nước khoảng 15 ngày thì cây bắt đầu ra tược non và ra bông.
Khi trái lớn cỡ ngón tay thì bón cho mỗi gốc khoảng l,5-2kg NPK loại 20-20-15 (hoặc NPK loại l6-l6-8-l3S). Khi trái đậu được khoảng 4 tháng thì bón thêm một đợt phân nữa (loại phân và lượng phân giống như đợt bón trước đó ).
Khi cây ra tược non, ra bông chú ý kiểm tra vườn bưởi thường xuyên để phát hiện và phun thuốc diệt trừ kịp thời sâu vẽ bùa, sâu xanh ăn lá, rệp sáp phấn…
Nếu năm nào mùa mưa bắt đầu vào khoảng tháng 4 âm lịch thì không cần phải xử lý gì mà cây bưởi vẫn cho trái bán vào dịp Tết. Nhưng năm nào mùa mưa đến sớm vào khoảng tháng 2, tháng 3 âm lịch thì cây sẽ cho trái bán vào tháng 10-11 âm lịch, gặp trường hợp này cứ để cho cây ra hoa kết trái bình thường. khi nào trái lớn cỡ gần bằng nắm tay thì lẩy bỏ hết. Sau đó tiếp tục chăm sóc bình thường, đến đầu tháng 4 âm lịch thì bón cho cây một đợt phân kali, lượng bón khoảng gần 1 kg cho 1 cây (5-6 năm tuổi bằng cách hòa ra nước tưới hoặc rải đều trên mặt vườn, sau đó tưới nước cho phân ngấm dần xuống đất. Đồng thời với việc bón phân thì xịt KClO3.
Với lượng 20gr/01 bình xịt 8 lít lên lá để kích thích ra hoa (xịt 2 lần cách nhau khoảng 01 tuần). Đến đầu tháng 5 âm lịch cây sẽ ra hoa và cho trái bán đúng dịp tết Nguyên đán.
Ngoài ra, bà con nên chú ý đến việc tỉa cành tạo tán. Đây là công việc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng suất cũng như hạn chế bệnh hại trong vườn. Với những vừa cây được tỉa cành hợp lý cây sẽ tận dụng được lượng ánh sáng nhiều nhất để quang hợp nâng cao năng suất. Đồng thời nó cũng loại bỏ những cành già, yếu là nơi trú ngụ của mầm bệnh.
Kính chúc bà con có những vụ mùa bội thu!
