Chùm ngây (Moringa Oleifera), hay còn gọi là ba đậu dạị, cây so đũa, có xuất xứ từ vùng Nam Á và được trồng nhiều ở cả châu Á và châu Phi với lịch sử hơn 4 ngàn năm. Cây chùm ngây rất phổ biến ở Ấn Độ và được trân trọng gọi là cây Độ Sinh (Tree of life). Trong tiếng Anh, cây chùm ngây còn nhiều tên gọi khác nhau vì giá trị dinh dưỡng cao của nó như “cây thần diệu”, “cây kỳ quan” , “cây vạn năng” ,v..v.
Giống chùm ngây
Ở Việt Nam, chùm ngây được phát hiện mọc hoang từ lâu đời tại nhiều nơi như Thanh Hóa, Ninh Thuận, Bình Thuận, vùng Bảy Núi ở An Giang, đảo Phú Quốc,v.v. Tuy vậy trước đây cây ít được chú ý, có nơi trồng chỉ để làm hàng rào. Chỉ trong vài năm trở lại đây, các nghiên cứu phát hiện chùm ngây có nhiều tác dụng đặc biệt nên gần đây giống cây này được gieo trồng và bán với giá khá cao.
Các bộ phận của cây như lá, rễ, hạt, vỏ cây, quả và hoa… có những hoạt tính như kích thích hoạt động của tim và hệ tuần hoàn, hoạt tính chống u bướu, hạ nhiệt, chống kinh phong, chống sưng viêm, trị ung loét, chống co giật, lợi tiểu, hạ huyết áp, hạ cholesterol, chống oxy hóa, trị tiểu đường, bảo vệ gan, kháng sinh và chống nấm. Cây đã được dùng để trị nhiều bệnh trong y học dân gian tại nhiều nước trong vùng Nam Á.
Lá chùm ngây giàu dinh dưỡng hiện được hai tổ chức thế giới WHO và FAO xem như là giải pháp ưu việt cho các bà mẹ thiếu sữa và trẻ em suy dinh dưỡng, và là giải pháp lương thực cho thế giới thứ ba.
• Đối với trẻ em từ 1-3 tuổi, cứ ăn 20gr lá tươi là cung ứng 90% canxi , 100% Vitamin C, Vitamin A, 15% chất sắt, 10% chất đạm cần thiết, đồng, và Vitamin B bổ sung cần thiết cho trẻ
• Đối với các bà mẹ đang cho con bú, chỉ cần dùng 100gr lá tươi mỗi ngày là đủ bổ sung canxi , Vitamin C, VitaminA , Sắt , Đồng, và các vitamin B cần thiết trong ngày.
Hiện tại, chùm ngây được xem là một trong những loài cây hữu dụng bậc nhất thế giới, do toàn bộ các phần trên cây chùm ngây đều có thể được dùng làm thức ăn hoặc phục vụ cho các mục đích khác nhau; nên chùm ngây hiện đang được khuyến khích trồng ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước nghèo.
– Lá: nấu canh với thịt, tôm, nấm hoặc nấu suông (mùi vị tương tự rau ngót), trộn salad, ăn sống, xào thịt, trứng, xay nhuyễn thành nước sinh tố. Lá chùm ngây phơi khô tán bột có thể để rất lâu mà không mất dinh dưỡng, sử dụng cho nhiều món ăn như cháo, bột trẻ em, nhào bột bánh, pha nước uống.
Rau chùm ngây
Hoa: có nhiều mật ngọt và giàu dinh dưỡng, dùng để làm rau hoặc phơi khô dùng nấu lấy nước uống như một loại trà.
– Trái non: dùng xào, nấu canh, hầm xương, ninh súp như đậu cô ve và cho hương vị gần tương tự măng tây. Khi già, hạt chùm ngây có thể rang ăn như đậu phộng.
– Rễ non: ăn sống hoặc làm gia vị như mù tạt.
Tuy nhiên tương tự rau ngót, lô hội, hạn chế sử dụng rau và các chế phẩm từ chùm ngây cho phụ nữ có thai
Cây này rễ rất giống với rễ cây đu đủ nên khả năng chịu nước (úng) rất kém. Nhất là ở giai đoạn cây con, khi bị thừa nước thì chết ngay. Lá không chịu được trong môi trường thiếu ánh sáng (lá bị đốm vàng và vàng lá dẫn đến rụng lá hàng loạt). Và vì tính chất như rau xanh nên sâu ăn lá rất khoái khẩu, ăn đến trơ trụi không còn một cái lá trên thân luôn. Nhưng nếu chỉ vì bị sâu ăn hết lá thì cây vẫn không chết.
Về mặt ưu điểm thì lá dùng làm thức ăn cho gà rất tốt (đã và đang dùng) lá non nấu canh rất tuyệt vời (chưa biết thực hư về giá trị dinh dưỡng nhưng vì cây cao to và được trồng không dùng thuốc bảo vệ thực vật hay phân bón gì nên đương nhiên là rau sạch (sau khi đã nhặt và rửa). Một nhà thuốc nam bảo rằng khi nấu canh bằng lá chùm ngây giúp ăn ngon, ngủ ngon, an thần và … nói chung là tốt nhưng chẳng ai kiểm chức được ngoài những đánh giá cảm tính.
Một số nơi dùng thân cây chùm ngây để làm trụ cho tiêu bám. Về ưu điểm thì thân cây chùm ngây có vỏ sần, tạo sớ cho rễ tiêu bám rất tốt và với lớp vỏ dày là điều kiện lý tưởng để giữ ẩm cho tiêu; đặc điểm thứ 2 là cây lớn rất nhanh phù hợp với yêu cầu làm trụ tiêu. Nhược điểm là thân mềm, giòn dễ đổ gãy; hay phân nhánh.
Hạt giống chùm ngây tại https://thienlyfarm.com/san-pham/giong-cay-trong/ha%CC%A3t-chum-ngay-moringa/
