Để trồng chuối đạt năng suất cao và thu về thành quả tốt, việc nắm vững các kỹ thuật từ chuẩn bị đất, chọn giống, đến chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh là vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, giúp bạn chinh phục quy trình trồng chuối một cách hiệu quả, từ đó tối ưu hóa sản lượng và chất lượng trái.
Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá từng bước, bắt đầu từ khâu chuẩn bị nền tảng vững chắc cho cây chuối, sau đó là kỹ thuật trồng đúng cách để cây phát triển khỏe mạnh ngay từ đầu. Tiếp theo, phần chăm sóc sẽ đi sâu vào những yếu tố thiết yếu giúp cây chuối sinh trưởng tốt và cho trái sum suê. Cuối cùng, các kỹ thuật hỗ trợ đặc biệt sẽ giúp bạn quản lý quy trình phát triển và thu hoạch hiệu quả nhất.
Chuẩn bị trước khi trồng chuối
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi trồng là yếu tố then chốt quyết định sự thành bại của vườn chuối, giúp cây con nhanh chóng thích nghi và phát triển khỏe mạnh.
Lựa chọn giống chuối phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng.
Việc chọn đúng giống chuối là bước đầu tiên để đảm bảo cây trồng phát triển tốt trong điều kiện địa phương.
Các giống chuối hiện nay rất đa dạng, mỗi loại có những đặc điểm riêng về khả năng thích ứng với khí hậu, loại đất, cũng như năng suất và chất lượng trái. Ví dụ, một số giống chuối như chuối tiêu, chuối sứ thường ưa khí hậu nóng ẩm và đất phù hợp, trong khi các giống khác có thể chịu được điều kiện khắc nghiệt hơn. Để đạt năng suất cao, bạn cần nghiên cứu kỹ về đặc điểm của từng giống chuối và đối chiếu với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại khu vực canh tác của mình. Lựa chọn giống chuối có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt cũng là một yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro và công sức chăm sóc sau này.
Khảo sát và chuẩn bị đất trồng: độ pH, thoát nước, làm cỏ.
Đất trồng có vai trò cung cấp dinh dưỡng, nước và là nơi neo giữ cho cây chuối phát triển, do đó cần được chuẩn bị cẩn thận.
Đất trồng chuối lý tưởng cần có độ pH từ 5.5 đến 7.0. Nếu đất quá chua hoặc quá kiềm, cây sẽ khó hấp thụ dinh dưỡng, dẫn đến sinh trưởng kém. Khả năng thoát nước tốt là yếu tố cực kỳ quan trọng, bởi chuối không chịu được úng ngập, rễ cây dễ bị thối. Do đó, cần khảo sát và cải tạo đất để đảm bảo hệ thống thoát nước hoạt động hiệu quả, có thể bằng cách làm luống cao hoặc bổ sung vật liệu cải tạo đất. Cuối cùng, việc làm cỏ sạch sẽ giúp loại bỏ cạnh tranh dinh dưỡng và giảm thiểu nơi trú ẩn của sâu bệnh hại.
Phương pháp nhân giống chuối hiệu quả (tách chồi, nuôi cấy mô).
Có hai phương pháp nhân giống chuối phổ biến và hiệu quả là tách chồi và nuôi cấy mô, mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng.
Tách chồi từ cây mẹ là phương pháp truyền thống, dễ thực hiện và chi phí thấp. Tuy nhiên, phương pháp này có thể mang theo mầm bệnh từ cây mẹ sang cây con và thời gian sinh trưởng ban đầu có thể chậm hơn. Nuôi cấy mô là kỹ thuật hiện đại, cho phép nhân nhanh số lượng lớn cây giống sạch bệnh, đồng đều và sinh trưởng mạnh. Mặc dù chi phí ban đầu có thể cao hơn, nhưng cây giống nuôi cấy mô thường cho năng suất ổn định và chất lượng đồng nhất hơn. Tùy vào quy mô và nguồn lực, bạn có thể lựa chọn phương pháp phù hợp để có được nguồn cây giống tốt nhất.
Có thể bạn quan tâm: Cách Trồng Và Chăm Sóc Cây Bưởi Trong Chậu: Hướng Dẫn Chi Tiết Từ A-Z
Kỹ thuật trồng chuối đúng cách
Việc áp dụng kỹ thuật trồng chuối đúng cách ngay từ ban đầu sẽ tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển khỏe mạnh và năng suất cao của cây.
Thời điểm lý tưởng để trồng chuối.
Thời điểm trồng chuối ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng và phát triển ban đầu của cây, do đó cần lựa chọn thời điểm phù hợp.
Thời điểm lý tưởng nhất để trồng chuối thường là vào đầu mùa mưa hoặc khi thời tiết ấm áp, độ ẩm không khí cao và lượng mưa vừa phải. Điều này giúp cây con dễ dàng bén rễ và phát triển mà không bị ảnh hưởng bởi các điều kiện thời tiết khắc nghiệt như nắng hạn gay gắt hoặc rét đậm. Tránh trồng vào những tháng quá khô hạn hoặc khi có khả năng xảy ra ngập úng kéo dài. Việc trồng đúng thời điểm sẽ giúp cây chuối phục hồi nhanh sau khi trồng và bắt đầu giai đoạn sinh trưởng thuận lợi.
Cách đào hố trồng và bón lót phân chuồng hoai mục.
Việc chuẩn bị hố trồng và bón lót đầy đủ dinh dưỡng sẽ cung cấp nguồn thức ăn ban đầu, giúp cây chuối phát triển khỏe mạnh.
Hố trồng chuối thường có kích thước khoảng 40x40x40 cm hoặc 50x50x50 cm, tùy thuộc vào điều kiện đất và loại giống. Đào hố trước khi trồng khoảng 15-20 ngày để đất có thời gian thoáng khí và phân hủy phân bón lót. Lớp phân bón lót quan trọng nhất là phân chuồng hoai mục, giúp cải tạo cấu trúc đất, tăng khả năng giữ ẩm và cung cấp dinh dưỡng đa dạng cho cây trong giai đoạn đầu. Tỷ lệ phân chuồng hoai mục có thể chiếm khoảng 10-20 kg/hố, trộn đều với lớp đất mặt và một ít vôi bột (nếu đất chua) để khử trùng và điều chỉnh độ pH.
Kỹ thuật đặt cây con vào hố và lấp đất.
Cách đặt cây con vào hố và lấp đất đúng kỹ thuật giúp cây mau bén rễ và tránh bị tổn thương.
Khi đặt cây con vào hố, hãy nhẹ nhàng gỡ bỏ lớp bầu đất (nếu có) hoặc chồi giống, tránh làm vỡ bầu hoặc tổn thương rễ. Đặt cây vào giữa hố sao cho gốc cây ngang bằng với mặt đất xung quanh. Sau đó, dùng lớp đất mặt đã trộn với phân lót để lấp đầy hố, nén nhẹ đất xung quanh gốc cây để đảm bảo cây đứng vững và loại bỏ các túi khí. Tránh lấp đất quá sâu hoặc quá chặt, làm ảnh hưởng đến quá trình thoát nước và hô hấp của rễ. Tưới nước ngay sau khi lấp đất để giúp đất ẩm và cây nhanh chóng thích nghi.
Khoảng cách trồng hợp lý giữa các cây để tối ưu không gian và ánh sáng.
Khoảng cách trồng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo mỗi cây chuối nhận đủ ánh sáng, không khí và dinh dưỡng, từ đó tối ưu hóa năng suất.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Trồng Hành Bằng Chai Nhựa Tại Nhà Siêu Đơn Giản
Khoảng cách trồng chuối phụ thuộc vào giống, điều kiện đất đai và phương thức canh tác. Tuy nhiên, khoảng cách phổ biến thường là 2m x 2m, 2m x 3m hoặc 3m x 3m. Các giống chuối cao sản hoặc có bộ lá lớn thường cần khoảng cách rộng hơn để tránh che khuất ánh sáng lẫn nhau. Nếu trồng với mật độ quá dày, cây sẽ cạnh tranh gay gắt dinh dưỡng, nước và ánh sáng, dẫn đến cây còi cọc, năng suất thấp và dễ nhiễm bệnh. Ngược lại, nếu trồng quá thưa, sẽ lãng phí diện tích đất và giảm tổng sản lượng trên một đơn vị diện tích.
Chăm sóc cây chuối sau khi trồng
Sau khi trồng, chế độ chăm sóc hợp lý và khoa học sẽ giúp cây chuối phát triển khỏe mạnh, ra hoa, đậu quả và đạt năng suất cao.
Tần suất và phương pháp tưới nước cho cây chuối ở từng giai đoạn.
Nước là yếu tố thiết yếu cho sự sinh trưởng của cây chuối, nhưng việc tưới nước cần phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Trong giai đoạn cây con, nhu cầu nước chưa cao nhưng cần giữ cho đất ẩm đều, tránh khô hạn hoặc úng nước. Tưới nước nhẹ nhàng, thường xuyên hơn, khoảng 2-3 lần/tuần tùy thuộc vào thời tiết. Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, nhu cầu nước tăng lên đáng kể, đặc biệt là trong mùa khô. Cần tưới đủ nước, giữ cho đất luôn ẩm nhưng không sũng nước. Phương pháp tưới nhỏ giọt hoặc tưới rãnh là hiệu quả, giúp tiết kiệm nước và phân bón. Giai đoạn cây ra hoa và nuôi trái, cây cần lượng nước dồi dào nhất để phát triển buồng chuối.
Lịch bón phân định kỳ, loại phân bón và liều lượng phù hợp.
Chế độ dinh dưỡng cân đối, bổ sung đầy đủ các nguyên tố đa, trung, vi lượng là yếu tố then chốt để cây chuối đạt năng suất cao.
Lịch bón phân cho chuối thường chia thành nhiều đợt trong năm. Giai đoạn kiến thiết cơ bản (3-6 tháng sau trồng), cây cần nhiều đạm để phát triển thân lá. Giai đoạn cây bắt đầu sinh trưởng mạnh và chuẩn bị ra hoa, cần bổ sung kali và lân để thúc đẩy quá trình này. Khi cây nuôi trái, cần tăng cường kali để trái to, ngọt và chắc. Các loại phân hữu cơ hoai mục nên được bón định kỳ hàng năm để cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng lâu dài. Liều lượng phân bón cụ thể cần điều chỉnh tùy theo độ màu mỡ của đất, giống chuối và giai đoạn sinh trưởng của cây. Có thể tham khảo khuyến cáo của các chuyên gia nông nghiệp hoặc dựa trên kết quả phân tích đất.
Kỹ thuật tỉa chồi con, chọn lọc chồi khỏe mạnh để phát triển.
Tỉa chồi là một kỹ thuật quan trọng giúp tập trung dinh dưỡng cho cây mẹ và buồng chuối, đồng thời tạo điều kiện thông thoáng cho vườn.
Mỗi cây chuối mẹ chỉ nên giữ lại 1-2 chồi con khỏe mạnh để phát triển thành cây con cho vụ sau. Các chồi còn lại nên được tỉa bỏ thường xuyên, ngay khi chúng còn nhỏ để tránh lãng phí dinh dưỡng. Khi chọn chồi để lại, ưu tiên những chồi mọc sát gốc cây mẹ, có thân mập mạp, lá xanh tốt và không bị sâu bệnh. Tỉa chồi đúng kỹ thuật sẽ giúp cây mẹ tập trung phát triển bộ lá, thân và buồng chuối, từ đó đạt năng suất cao nhất.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Cách Trồng Cây Bằng Hạt Giống Chi Tiết Từ A-Z Cho Người Mới Bắt Đầu
Cách phòng trừ sâu bệnh hại thường gặp trên cây chuối.
Phòng trừ sâu bệnh hại hiệu quả giúp bảo vệ cây trồng, đảm bảo năng suất và chất lượng buồng chuối.
Các loại sâu bệnh thường gặp trên cây chuối bao gồm: bệnh Panama (héo rũ), bệnh đốm lá Sigatoka, các loại rệp, bọ hà, tuyến trùng rễ… Biện pháp phòng trừ hiệu quả nhất là kết hợp nhiều phương pháp: sử dụng giống kháng bệnh, vệ sinh vườn sạch sẽ, luân canh cây trồng, áp dụng biện pháp canh tác an toàn. Khi phát hiện sâu bệnh, cần xử lý kịp thời bằng các loại thuốc bảo vệ thực vật sinh học hoặc hóa học theo đúng khuyến cáo, đảm bảo an toàn cho người sử dụng và môi trường.
Các kỹ thuật hỗ trợ phát triển và cho trái
Bên cạnh việc chăm sóc cơ bản, các kỹ thuật hỗ trợ đặc biệt sẽ giúp cây chuối phát triển tối ưu, cho trái chất lượng và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thu hoạch.
Tỉa bớt lá già, lá bị bệnh để cây thông thoáng.
Tỉa bớt lá già, lá bị bệnh là một biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, giúp cây chuối quang hợp tốt hơn và giảm thiểu nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Khi cây chuối phát triển, các lá phía dưới gốc sẽ dần già đi, bị vàng úa và có thể là nơi trú ẩn của sâu bệnh. Việc cắt bỏ những lá này sẽ giúp không khí lưu thông tốt hơn trong tán cây, giảm độ ẩm, hạn chế sự phát triển của nấm bệnh và giúp cây tập trung dinh dưỡng nuôi buồng. Chỉ nên cắt bỏ những lá già hoàn toàn hoặc lá bị bệnh nặng, tránh cắt quá nhiều lá xanh, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của cây.
Kỹ thuật bẻ bắp (buồng) chuối khi trái đã phát triển.
Bẻ bắp chuối đúng thời điểm và kỹ thuật giúp trái phát triển tốt nhất, tránh bị dập nát hoặc hư hỏng.
Khi buồng chuối đã hình thành rõ rệt, trái bắt đầu phình to nhưng vẫn còn xanh, đây là thời điểm thích hợp để bẻ bắp. Kỹ thuật bẻ bắp thường được thực hiện bằng cách dùng dao hoặc rựa sắc bén cắt ngang cuống buồng, sau đó dùng dây mềm buộc để hạ buồng xuống an toàn. Cần cẩn thận để không làm tổn thương đến các nải chuối bên trong. Việc bẻ bắp sớm giúp trái không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố thời tiết bất lợi và giúp cây mẹ tập trung dinh dưỡng nuôi các buồng chuối khác (nếu có).
Phương pháp chống đổ cho buồng chuối nặng.
Buồng chuối có thể rất nặng, đặc biệt là các giống chuối có buồng lớn, dễ dẫn đến hiện tượng cây bị đổ hoặc gãy, gây thiệt hại cho sản phẩm.
Có thể bạn quan tâm: Hướng Dẫn Trồng Đu Đủ Đực Lấy Hoa Quanh Năm: Kỹ Thuật Chi Tiết & Bí Quyết Chăm Sóc
Để chống đổ cho buồng chuối nặng, có nhiều phương pháp hiệu quả. Phổ biến nhất là sử dụng các trụ chống bằng tre, gỗ hoặc kim loại để đỡ cuống buồng chuối. Ngoài ra, có thể dùng dây dù, dây thừng chắc chắn buộc buồng chuối vào thân cây mẹ hoặc các cây khỏe mạnh khác xung quanh. Việc tỉa bớt một phần lá già và lá che khuất ánh sáng cũng giúp giảm tải trọng cho cây. Đảm bảo cây mẹ khỏe mạnh, bộ rễ vững chắc cũng là yếu tố quan trọng giúp chống đổ.
Trồng chuối trong chậu và các loại chuối đặc biệt
Ngoài canh tác trên diện rộng, việc trồng chuối trong chậu hoặc tìm hiểu các giống chuối đặc biệt cũng mang đến những trải nghiệm thú vị và giá trị kinh tế riêng.
Hướng dẫn cách trồng chuối lùn hoặc chuối ăn trái trong chậu.
Trồng chuối trong chậu là một lựa chọn tuyệt vời cho những ai có không gian hạn chế nhưng vẫn muốn thưởng thức những trái chuối tươi ngon ngay tại nhà.
Để trồng chuối lùn hoặc các giống chuối ăn trái trong chậu, điều đầu tiên cần chú ý là chọn chậu có kích thước đủ lớn để cây phát triển bộ rễ. Chậu nên có lỗ thoát nước tốt để tránh tình trạng úng nước. Sử dụng hỗn hợp đất trồng giàu dinh dưỡng, tơi xốp và thoát nước tốt, có thể pha trộn đất thịt, phân hữu cơ và xơ dừa. Cây con nên chọn những cây khỏe mạnh, không bị sâu bệnh.
Chọn chậu có kích thước phù hợp và thoát nước tốt.
Việc lựa chọn chậu trồng phù hợp là yếu tố tiên quyết để cây chuối trong chậu sinh trưởng khỏe mạnh.
Kích thước chậu cần đủ rộng để chứa bộ rễ phát triển và cung cấp đủ không gian cho cây. Đối với các giống chuối lùn, chậu đường kính từ 40-60 cm là phù hợp. Đối với các giống chuối lớn hơn, cần chậu có đường kính và chiều sâu tương ứng. Quan trọng nhất, chậu phải có nhiều lỗ thoát nước ở đáy để đảm bảo nước thừa được thoát ra ngoài, tránh ngập úng gây thối rễ. Bạn có thể đặt thêm lớp sỏi hoặc mảnh vỡ gốm ở đáy chậu để tăng cường khả năng thoát nước.
Loại đất trồng và cách bón phân cho chuối trồng chậu.
Đất trồng và chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng, quyết định sức sống và khả năng cho trái của cây chuối trong chậu.
Loại đất lý tưởng cho chuối trồng chậu là sự pha trộn giữa đất thịt, phân hữu cơ hoai mục (như phân bò, phân trùn quế), và một ít xơ dừa hoặc trấu hun để tăng độ tơi xốp và thoát nước. Hỗn hợp này cung cấp dinh dưỡng cần thiết và giữ ẩm tốt. Về bón phân, chuối trồng chậu cần được bổ sung dinh dưỡng thường xuyên hơn so với trồng ngoài đất. Sử dụng phân bón NPK cân đối hoặc phân bón hữu cơ dạng lỏng, hòa tan cho cây, định kỳ khoảng 2-4 tuần/lần trong giai đoạn sinh trưởng. Bổ sung thêm phân kali khi cây chuẩn bị ra hoa để trái ngọt hơn.
Đặc điểm và cách trồng chuối sứ, chuối xiêm
Chuối sứ và chuối xiêm là hai giống chuối phổ biến tại Việt Nam, mỗi loại mang những đặc trưng riêng về hương vị, kích thước và cách trồng.
Mô tả đặc điểm nổi bật của chuối sứ và chuối xiêm.
Chuối sứ, còn gọi là chuối ngự, nổi bật với quả nhỏ, vỏ màu vàng tươi khi chín, thịt quả mềm, ngọt thanh và có mùi thơm đặc trưng. Giống chuối này thường được ưa chuộng để ăn tươi hoặc làm quà biếu. Chuối xiêm, hay còn gọi là chuối cau, có quả nhỏ hơn, thường mọc thành nải dày, vỏ mỏng và thịt quả có vị ngọt đậm đà, đôi khi hơi chát nhẹ, rất thích hợp để ăn hoặc chế biến các món ăn.
Các kỹ thuật chăm sóc riêng biệt cho từng giống.
Mặc dù có những điểm chung, chuối sứ và chuối xiêm cũng có những yêu cầu chăm sóc hơi khác biệt. Chuối sứ thường ưa khí hậu ấm áp, cần nhiều ánh sáng và nước, đất thoát nước tốt. Chuối xiêm có khả năng chịu hạn và chịu bóng tốt hơn, phù hợp với nhiều loại đất khác nhau nhưng vẫn cần thoát nước tốt. Cả hai giống đều cần bón phân hữu cơ và phân NPK định kỳ để đảm bảo năng suất. Quan trọng là kiểm soát sâu bệnh hại, đặc biệt là bệnh đốm lá Sigatoka, bằng cách tỉa lá già, vệ sinh vườn và sử dụng thuốc phòng trừ khi cần thiết.
Thời điểm thu hoạch và bảo quản chuối
Việc thu hoạch chuối đúng thời điểm và áp dụng phương pháp bảo quản phù hợp sẽ giúp giữ trọn vẹn hương vị và kéo dài thời gian sử dụng.
Dấu hiệu nhận biết chuối chín đều và ngon nhất.
Dấu hiệu nhận biết chuối chín đều và ngon nhất thường dựa vào màu sắc vỏ và độ căng của trái. Vỏ chuối sẽ chuyển từ màu xanh sang vàng tươi, có thể xuất hiện các đốm nâu li ti trên vỏ (tùy giống). Khi ấn nhẹ vào vỏ, cảm giác hơi mềm. Đối với chuối sứ hoặc chuối xiêm, mùi thơm đặc trưng sẽ tỏa ra rõ rệt. Tránh thu hoạch khi chuối còn quá xanh hoặc đã quá chín mềm, vì hương vị sẽ không còn ngon nhất.
Các phương pháp bảo quản chuối tươi lâu hơn.
Có nhiều phương pháp giúp bảo quản chuối tươi lâu hơn sau khi thu hoạch. Treo chuối trên móc hoặc trong giỏ giúp tránh bị dập nát. Bảo quản chuối ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao. Đối với số lượng lớn, có thể sử dụng các phương pháp như bảo quản lạnh (ở nhiệt độ thích hợp, không quá thấp để tránh hư hỏng vỏ), hoặc sử dụng các chất bảo quản tự nhiên (như dung dịch tỏi ớt, vỏ cam quýt pha loãng) để hạn chế quá trình chín và ngăn ngừa vi khuẩn.
Lợi ích kinh tế khi trồng chuối
Trồng chuối không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm dinh dưỡng mà còn mang lại những lợi ích kinh tế đáng kể cho người nông dân.
Tiềm năng thị trường và cách tối ưu hóa hiệu quả kinh tế.
Chuối là một loại trái cây phổ biến, nhu cầu tiêu thụ cao cả trong nước và xuất khẩu. Thị trường chuối luôn ổn định, đặc biệt với các giống chuối chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế, người trồng cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm thông qua việc áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến, quy trình chăm sóc khoa học, sử dụng giống tốt và giảm thiểu tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không an toàn. Xây dựng thương hiệu, tham gia vào các chuỗi cung ứng uy tín hoặc liên kết sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalG.A.P. sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng chuối thương phẩm.
Năng suất và chất lượng chuối thương phẩm chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm: chất lượng đất đai, nguồn nước tưới, chế độ bón phân cân đối, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, kỹ thuật chăm sóc (tỉa chồi, tỉa lá), lựa chọn giống chuối phù hợp, và thời điểm thu hoạch. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết cũng đóng vai trò quan trọng. Việc quản lý tốt các yếu tố này sẽ giúp vườn chuối đạt năng suất cao, trái to đều, mẫu mã đẹp và hương vị thơm ngon, đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường tiêu dùng.
Cập Nhật Lúc Tháng 9 27, 2026 by admin
